Uyuşturucu çeşitleri sorusu kimi zaman bir ailenin endişesinden, kimi zaman bir iş yerinin tarama ihtiyacından doğar. Maddeler kaynaklarına ve vücutta yarattıkları etkiye göre farklı gruplarda incelenir ve her grubun idrar testinde aranan maddesi farklıdır. Bu yazıda başlıca uyuşturucu türlerini, her birinin hangi testle tespit edildiğini ve test seçerken nelere dikkat edilmesi gerektiğini kaynaklarıyla birlikte paylaşıyoruz.

Ekstazinin etken maddesi MDMA'nın kimyasal yapı formülü
MDMA'nın kimyasal yapısı. Ekstazi, laboratuvarda üretilen sentetik bir maddedir.

Kısa Cevap

Uyuşturucular etkilerine göre genellikle dört ana grupta incelenir: uyarıcılar, baskılayıcılar, halüsinojenler ve kannabinoidler.[1][2] Bunlara her yıl yenileri eklenen yeni psikoaktif maddeler de katılır.[3] İdrar testleri maddenin kendisini ya da vücutta dönüştüğü metabolitini aradığı için her madde grubu kendi testiyle ya da bu maddeleri birlikte tarayan çoklu panelle tespit edilir.[4]

Uyuşturucu Nedir?

Dünya Sağlık Örgütü, alındığında algı, bilinç, düşünce, ruh hâli ve duygular gibi zihinsel süreçleri etkileyen maddeleri psikoaktif madde olarak tanımlar.[5] Günlük dilde uyuşturucu denildiğinde genellikle yasa dışı yollarla üretilen ve satılan psikoaktif maddeler ile tıbbi amacı dışında kullanılan bazı ilaçlar kastedilir. Esrar da bu maddelerden biridir. Dolayısıyla esrar ile uyuşturucu ayrı şeyler değildir. Esrar, en yaygın kullanılan uyuşturucu maddedir.[6]

Uyuşturucular Nasıl Sınıflandırılır?

Uyuşturucuları gruplandırmanın birden fazla yolu vardır. Sağlık alanında en sık kullanılan iki yaklaşım, maddenin vücutta yarattığı etkiye ve elde edildiği kaynağa göre yapılan sınıflandırmalardır.

Etkilerine Göre Uyuşturucu Türleri

  • Uyarıcılar (stimülanlar): Coşku, uyanıklık ve enerji hissini artırır. Kokain, amfetamin ve metamfetamin bu gruptadır.[7][8]
  • Baskılayıcılar (depresanlar): Kaygı ve uyku bozukluklarının tedavisinde kullanılan sakinleştirici ve uyku ilaçlarını kapsar. Benzodiazepinler ve barbitüratlar bu gruptadır.[9][1] Bu yazıda, yüksek dozda solunumu ve kalp atışını yavaşlatabilen eroin, morfin ve fentanil gibi opioidleri de bu grupta ele alıyoruz.[10]
  • Halüsinojenler: Düşünceyi, duygu durumunu ve gerçeklik algısını geçici olarak değiştirir. LSD ve psilosibin bu grubun bilinen örnekleridir. Ketamin ve PCP ise kişinin kendini bedeninden ve çevresinden kopmuş hissetmesine yol açan dissosiyatif maddeler olarak ayrıca incelenir.[2]
  • Kannabinoidler: Esrar ile laboratuvarda üretilen sentetik kannabinoidler bu gruptadır. Esrarın zihni etkileyen ana maddesi THC'dir.[11]

Bazı maddeler tek bir gruba tam olarak sığmaz. Ekstazi (MDMA), metamfetamin gibi uyarıcılara benzer etkiler gösterir ancak görme ve zaman algısını da hafifçe değiştirebildiği için bazı araştırmacılar tarafından halüsinojenler arasında da sayılır.[12]

Kaynaklarına Göre Uyuşturucu Türleri

  • Doğal maddeler: Doğrudan bitkilerden elde edilir. Kenevirden elde edilen esrar ile haşhaş bitkisinden elde edilen afyon, morfin ve kodein bu gruba örnektir.[11][10]
  • Yarı sentetik maddeler: Doğal bir maddenin kimyasal işlemden geçirilmesiyle üretilir. Morfinden üretilen eroin bu gruptadır.[13]
  • Sentetik maddeler: Tamamen laboratuvar ortamında üretilir. Metamfetamin, MDMA ve sentetik kannabinoidler sentetik maddelere örnektir.[8][12][14]
Uyuşturucuların etkilerine göre dört grubu ve her gruptaki maddelerin idrar testi kısaltmaları: uyarıcılar, baskılayıcılar, halüsinojenler, kannabinoidler
Etkilerine göre dört ana grup ve her maddenin idrar testindeki kısaltması.

Başlıca Uyuşturucu Türleri ve Hangi Testle Tespit Edildikleri

Hızlı idrar testleri, idrardaki maddeyi ya da vücudun o maddeden ürettiği metaboliti antikorlar aracılığıyla tanır. Bu nedenle testin adı ile idrarda aranan madde her zaman aynı değildir.[4] Aşağıdaki tablo, başlıca maddeleri ve tarama testlerinde aranan hedefi gösterir.

MaddeTestİdrarda arananGrup
Esrar (kannabis)THCTHC-COOH (THC'nin metaboliti)Kannabinoid
Sentetik kannabinoidlerK2, UR-144, AB-PINACABileşiğe özgü metabolitlerKannabinoid
KokainCOCBenzoilekgoninUyarıcı
AmfetaminAMPAmfetaminUyarıcı
MetamfetaminMETMetamfetaminUyarıcı
EkstaziMDMAMDMAUyarıcı
Eroin, morfinMOP, OPI, 6-MAMMorfin ve yalnızca eroinden oluşan 6-MAMBaskılayıcı (opioid)
FentanilFENTeste göre fentanil ya da norfentanilBaskılayıcı (opioid)
MetadonMTD, EDDPMetadon ve metaboliti EDDPBaskılayıcı (opioid)
BenzodiazepinlerBZOBenzodiazepin metabolitleriBaskılayıcı
LSDLSDLSDHalüsinojen
PsilosibinPSIPsilosinHalüsinojen
KetaminKETKetaminHalüsinojen (dissosiyatif)
PCPPCPPCP (fensiklidin)Halüsinojen (dissosiyatif)
PregabalinPregabalinPregabalinReçeteli ilaç

Tablodaki hedef maddeler idrar tarama testleri üzerine yayımlanmış klinik derlemelere ve CROM TEST ürün bilgilerine dayanır.[4][15] LSD, psilosibin ve ketamin testlerinde aranan hedef madde, testin üreticisine göre değişebilir.

Esrar Nedir ve Etkileri Nelerdir?

Esrar, kenevir bitkisinden elde edilir ve en yaygın kullanılan uyuşturucu maddedir.[6] Halk arasında ot olarak da anılan madde budur. Bitki parçalarına sentetik kimyasallar püskürtülerek hazırlanan ürünler ise esrar değil, sentetik kannabinoiddir ve idrarda farklı bir testle taranır.[14] Esrarın zihni etkileyen ana maddesi THC'dir.[11] Vücut THC'yi parçalayarak THC-COOH adlı metabolite dönüştürür ve idrar testleri bu metaboliti arar.[4]

Esrar kişiyi daha mutlu ya da rahatlamış hissettirebilir. Bununla birlikte zaman algısında değişme, düşünme ve hafızada bozulma, kalp atışı ile kan basıncında artış ve iştah artışı görülebilir. Bazı kişilerde kaygı, korku, güvensizlik ve panik ortaya çıkar. Sık ve yoğun kullanım öğrenme, hafıza ve dikkat gibi bilişsel işlevlerde sorunlarla ilişkilendirilmiştir. Ergenlik döneminde düzenli ve yoğun kullanımın gelişmekte olan beyin üzerinde uzun süreli olumsuz etkiler bırakabileceği bildirilmektedir. Her gün ya da neredeyse her gün kullanım, esrar kullanım bozukluğu olarak adlandırılan bağımlılık tablosuyla ilişkilidir.[11] Esrarın idrarda ne kadar süre tespit edilebildiğini Esrar İdrardan Kaç Günde Çıkar? yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Sentetik Kannabinoidler (Bonzai, K2) ve Riskleri

Sentetik kannabinoidler, laboratuvarda üretilip çoğunlukla bitki karışımlarına püskürtülerek satılan kimyasallardır. Bu karışımlar da esrar gibi çoğunlukla sigara gibi içilir.[14] Türkiye'de bu maddeler kamuoyunda bonzai adıyla bilinir.[16] Bazı sentetik kannabinoidlerin etkisi çok güçlüdür ve bu maddelerin vücuda etkileri hakkında hâlâ çok az şey bilinmektedir.[14] Kimyasal yapıları THC'den farklı olduğu için standart THC testleriyle tespit edilemezler. Bu maddelerin taranmasında bileşiğe özgü testler kullanılır.[4]

Kokainin Etkileri ve Tespiti

Kokain, koka bitkisinin yapraklarından elde edilen ve bağımlılık yapan bir uyarıcıdır. Kısa vadeli etkileri arasında damarların daralması, göz bebeklerinin büyümesi, vücut ısısının, kalp atışının ve kan basıncının yükselmesi sayılır. Doz ya da kullanım sıklığı arttıkça huzursuzluk, panik atak, şüphecilik ve kişinin gerçeklikle bağının koptuğu psikoz tablosu görülebilir. Kalp ritim bozukluğu, kalp krizi, inme ve nöbet en ciddi komplikasyonlar arasındadır ve ani ölümle sonuçlanabilir.[7] Kokain vücutta hızla parçalanır ve idrar testleri ana metaboliti olan benzoilekgonini arar.[4]

Amfetamin ve Metamfetaminin Etkileri

Metamfetamin, laboratuvarda üretilen ve bağımlılık potansiyeli yüksek bir uyarıcıdır.[8] Kristal hâlindeki saf biçimi uluslararası kaynaklarda ice olarak da anılır.[17] Kullanıldığında coşku, uyanıklık ve enerji artışı hissi yaratır. Şüphecilik, kaygı, kalp atışında hızlanma ve ritim bozukluğu, kan basıncında yükselme ve inme kısa vadeli riskler arasındadır. Uzun süreli kullanımda uykusuzluk, hafıza kaybı, bağımlılık ve psikoz belirtileri görülebilir.[8] Yasa dışı piyasada Captagon adıyla ele geçirilen tabletler çoğunlukla orijinal fenetilin değil, başta amfetamin olmak üzere farklı uyarıcı maddeler içerir.[18] İdrar taramasında amfetamin (AMP) ve metamfetamin (MET) için ayrı testler kullanılır. Bu nedenle iki maddenin de taranması isteniyorsa her ikisini içeren bir panel tercih edilmelidir.[15]

Ekstazi (MDMA) ve Zararları

Ekstazi, laboratuvarda üretilen MDMA'nın yaygın adıdır ve çoğunlukla üzerinde logo basılı renkli tabletler hâlinde satılır. Kişi kendini mutlu, enerjik ve çevresine yakın hissedebilir. Öte yandan kan basıncında artış, istemsiz çene sıkma, bulantı ve kusma görülebilir. Vücut ısısının tehlikeli biçimde yükselmesi en ciddi risklerindendir. Düzenli kullananlarda uyku sorunları, iştahsızlık, depresyon, kaygı ve hafıza ile dikkat sorunları bildirilmiştir.[12] İdrar taramasında MDMA'ya yönelik test kullanılır.[4]

Eroin, Morfin ve Diğer Opioidler

Opioidler, haşhaş bitkisinden elde edilen ya da benzer etki gösteren maddelerdir. Eroin, morfinin kimyasal olarak işlenmesiyle üretilir.[19] Opioidlerin en ciddi riski, yüksek dozda solunumun hayatı tehdit edecek ölçüde yavaşlamasıdır.[10] Eroin vücutta hızla 6-MAM'a, ardından morfine dönüşür.[13] Morfin testi (MOP) bu nedenle eroin kullanımında da pozitif sonuç verebilir. 6-MAM ise yalnızca eroinden oluştuğu için eroin kullanımını morfin ya da kodein içeren ilaçlardan ayırt etmeye yardımcı olur.[4]

Fentanil

Fentanil, morfinden en az 80 kat güçlü sentetik bir opioiddir.[20] Standart opiat testleri fentanili tespit etmez. Fentanil taraması için bu maddeye özel olarak geliştirilmiş testler kullanılır.[4]

Benzodiazepinler ve Reçeteli İlaçlar

Benzodiazepinler, en sık kaygı, panik bozukluğu, nöbet, uykusuzluk ve kas spazmlarının tedavisinde kullanılan baskılayıcı ilaçlardır.[1] Pregabalin gibi bazı reçeteli ilaçlar da tıbbi amaç dışında kötüye kullanılabilmektedir.[21] Reçeteyle kullanılan ilaçlar test sonucunu etkileyebileceği için test öncesinde kullanılan ilaçların bildirilmesi önemlidir. Pregabalin standart panellerde yer almadığından bu madde için ayrı bir test kullanılır.[15] Ayrıntılar için Lyrica (Pregabalin) İdrarda Kaç Günde Çıkar? yazımıza göz atabilirsiniz.

Halüsinojenler: LSD, Psilosibin ve Ketamin

LSD, yarı sentetik bir halüsinojendir ve bilinen en güçlü maddelerden biridir.[22] Psilosibin bazı mantar türlerinde doğal olarak bulunur ve vücutta psilosine dönüşür.[23] Ketamin ise insanlarda ve hayvanlarda anestezi amacıyla kullanılan dissosiyatif bir maddedir.[24] Bu maddeler standart panellerde genellikle yer almaz ve her biri için ayrı tarama testleri bulunur.[15]

Yeni Psikoaktif Maddeler Neden Zor Tespit Edilir?

Yeni psikoaktif maddeler, uluslararası uyuşturucu sözleşmelerinin denetimi altında olmayan ancak halk sağlığı için tehdit oluşturabilen maddelerdir. Bu maddeler çoğu zaman denetim altındaki uyuşturucuların ve reçeteli ilaçların etkilerini taklit edecek şekilde üretilir.[25] Avrupa Birliği Uyuşturucu Ajansı (EUDA), 2025 sonu itibarıyla 1.050 yeni psikoaktif maddeyi izlemekteydi. Bunların 50'si Avrupa'da ilk kez 2025 yılında bildirildi ve yeni maddeler yasal denetimleri aşmak için üretilmeye devam ediyor.[3] Standart idrar taramaları örneğin sentetik kannabinoidleri tespit etmez.[26] Bu maddeler için 3'lü Sentetik Panel gibi ayrı testler kullanılır.[15]

Türkiye'de En Sık Karşılaşılan Maddeler

Türkiye Uyuşturucu Raporu 2026'ya göre esrar, dünyada olduğu gibi Türkiye'de de kaçakçılığı en yaygın yapılan ve en çok kullanılan yasa dışı uyuşturucu maddedir. Amfetamin tipi uyarıcılar arasında en yüksek miktarda ele geçirilen madde ise metamfetamindir.[18] Rapor sentetik ecza, sentetik kannabinoid ve kokain göstergelerindeki artış eğilimine dikkat çekiyor. Ele geçirilen sentetik ecza miktarı 2019'da yaklaşık 2 milyon adetten 2025'te 123 milyon adedin üzerine çıktı ve yakalamalar Lyrica ve pregabalin gibi belirli ürün gruplarında yoğunlaştı. Sentetik kannabinoidler de Türkiye'de yeni psikoaktif maddeler içinde en önemli risk alanlarından biri olarak öne çıkıyor.[18]

Hangi Durumda Hangi Test Kullanılır?

Doğru test, hangi maddenin taranmak istendiğine göre seçilir:

  • Tek madde testi: Belirli bir madde konusunda şüphe varsa ya da bir tedavi sürecinde tek bir madde takip ediliyorsa uygundur.
  • Klasik 6'lı Panel: Amfetamin, metamfetamin, kokain, esrar (THC), morfin ve metadonu tek numunede tarar.[15]
  • Klasik 12'li Panel: Bu altı maddeye ek olarak barbitürat, benzodiazepin, buprenorfin, ekstazi (MDMA), PCP ve trisiklik antidepresanları tarar.[15]
  • 3'lü Sentetik Panel: Sentetik kannabinoidlerden AB-PINACA, UR-144 ve K2'yi tarar.[15]
Her madde grubunun idrar testinde kendi kısaltması vardır.

Hızlı testin güçlü yanı, hangi numunelerin laboratuvara gönderilmesi gerektiğini dakikalar içinde göstermesidir. Pozitif bir sonuç ise ön sonuçtur ve GC-MS ya da LC-MS/MS gibi doğrulama testleriyle kesinleştirilmelidir.[4] Test kasetindeki çizgilerin nasıl okunacağını Uyuşturucu Testi Pozitif Çıktı Ne Demek? yazımızda anlattık. Maddelerin idrarda ne kadar süre tespit edilebildiğini merak ediyorsanız Hangi Maddeler İdrar Testinde Kaç Gün Çıkar? yazımızdaki tabloya bakabilirsiniz.

Destek Almak İsteyenler İçin

Madde kullanımı konusunda kendiniz ya da bir yakınınız için destek almak istiyorsanız şu hizmetlere başvurabilirsiniz:

  • ALO 191: Sağlık Bakanlığı'nın Uyuşturucu ile Mücadele Danışma ve Destek Hattı 7 gün 24 saat sabit hatlardan ücretsiz hizmet verir ve kişileri tedavi için uygun merkezlere yönlendirir.[27][28]
  • YEDAM 115: Yeşilay Danışmanlık Merkezi'nin danışma hattında bağımlılık alanında eğitim almış psikologlar görev yapar. Bağımlılara ve yakınlarına ücretsiz psikolojik ve sosyal destek sunulur.[29][30]
  • AMATEM: Alkol ve Madde Tedavi Merkezleri, alkol ve madde kullanım bozukluğu yaşayan kişilere tanı, tedavi ve rehabilitasyon hizmeti veren uzman sağlık birimleridir.[31] Randevu ALO 191 ya da ALO 182 üzerinden alınabilir, kişisel başvuru da mümkündür.[32]

Sonuç

Uyuşturucular etkilerine göre uyarıcılar, baskılayıcılar, halüsinojenler ve kannabinoidler olarak gruplandırılır ve her grubun idrar testinde aranan hedefi farklıdır. Esrar için THC-COOH, kokain için benzoilekgonin, eroin için 6-MAM gibi farklı hedefler bulunduğundan doğru sonuç, taranmak istenen maddeye uygun testin seçilmesiyle başlar. Sentetik kannabinoidler ve fentanil gibi maddeler standart panellerin dışında kaldığından bu maddeler için özel testlere başvurulmalıdır.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Klinik karar verme süreçlerinde yetkilendirilmiş laboratuvar analizi esas alınmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaç çeşit uyuşturucu vardır?

Tek bir kesin sayı yoktur. Maddeler etkilerine göre genellikle dört ana grupta incelenir: uyarıcılar, baskılayıcılar, halüsinojenler ve kannabinoidler. Bunlara her yıl yenileri eklenen yeni psikoaktif maddeler de katılır, bu nedenle toplam sayı sürekli değişir.[1][3]

En yaygın kullanılan uyuşturucu hangisidir?

En yaygın kullanılan uyuşturucu madde esrardır.[6]

Uyuşturucu ve esrar aynı şey midir?

Esrar, uyuşturucu maddelerin bir türüdür. Uyuşturucu kavramı esrarın yanında kokain, eroin, amfetamin ve sentetik maddeler gibi pek çok farklı maddeyi kapsar.

Ot ile bonzai aynı şey midir?

Ot ile bonzai farklı maddelerdir. Halk arasında ot denilen madde esrardır ve idrarda THC testiyle taranır. Bonzai olarak anılan ürünler ise bitki karışımlarına püskürtülmüş sentetik kannabinoidlerdir ve THC testinde görünmez, ayrı testlerle taranır.[14][4]

Sentetik uyuşturucu örnekleri nelerdir?

Tamamen laboratuvarda üretilen maddelere metamfetamin, ekstazi (MDMA), fentanil ve bonzai olarak bilinen sentetik kannabinoidler örnek verilebilir.[8][12][20][14]

Uyuşturucu testinde hangi maddelere bakılır?

Bu, kullanılan teste bağlıdır. Çoklu paneller genellikle esrar, kokain, amfetamin, metamfetamin, morfin ve metadon gibi sık karşılaşılan maddeleri tarar. Sentetik kannabinoidler, fentanil ve pregabalin gibi maddeler için ise genellikle ayrı testler gerekir.[15]

Hap şeklindeki uyuşturucular hangileridir?

Tablet hâlinde en sık karşılaşılan maddelerden biri, çoğunlukla renkli tabletler hâlinde satılan ekstazidir (MDMA).[12] Captagon adıyla satılan tabletler de bu gruba girer ve çoğunlukla amfetamin içerir. Türkiye'de 2025 yılında 20 milyonu aşkın Captagon tableti ele geçirilmiştir.[18] Benzodiazepinler ve pregabalin gibi reçeteli ilaçlar da tıbbi amaç dışında kullanılabilmektedir.[21]

Kaynaklar

  1. National Institute on Drug Abuse (NIDA). Commonly Used Drugs Charts. nida.nih.gov (erişim 16.10.2026).
  2. National Institute on Drug Abuse (NIDA). Psychedelic and Dissociative Drugs. nida.nih.gov (erişim 16.10.2026).
  3. European Union Drugs Agency (EUDA). European Drug Report 2026: New psychoactive substances. euda.europa.eu (erişim 16.10.2026).
  4. Moeller KE, Kissack JC, Atayee RS, Lee KC. Clinical interpretation of urine drug tests: what clinicians need to know about urine drug screens. Mayo Clin Proc. 2017;92(5):774-796. doi.org
  5. World Health Organization (WHO). Drugs (psychoactive). who.int (erişim 16.10.2026).
  6. Yeşilay. Madde Bağımlılığı. yesilay.org.tr (erişim 16.10.2026).
  7. National Institute on Drug Abuse (NIDA). Cocaine. nida.nih.gov (erişim 16.10.2026).
  8. National Institute on Drug Abuse (NIDA). Methamphetamine. nida.nih.gov (erişim 16.10.2026).
  9. National Institute on Drug Abuse (NIDA). Misuse of Prescription Drugs: Overview. nida.nih.gov (erişim 16.10.2026).
  10. National Institute on Drug Abuse (NIDA). Opioids. nida.nih.gov (erişim 16.10.2026).
  11. National Institute on Drug Abuse (NIDA). Cannabis (Marijuana). nida.nih.gov (erişim 16.10.2026).
  12. National Institute on Drug Abuse (NIDA). MDMA (Ecstasy/Molly). nida.nih.gov (erişim 16.10.2026).
  13. European Union Drugs Agency (EUDA). Heroin drug profile. euda.europa.eu (erişim 16.10.2026).
  14. European Union Drugs Agency (EUDA). Synthetic cannabinoids drug profile. euda.europa.eu (erişim 16.10.2026).
  15. CROM TEST ürün sayfaları: Klasik 6'lı Panel, Klasik 12'li Panel, 3'lü Sentetik Panel ve tek madde testleri. cromtest.com (erişim 16.10.2026).
  16. T.C. Ticaret Bakanlığı. Yazıcı: "Onlarca Gencimizin Hayatını Kaybetmesi Engellenmiştir". ticaret.gov.tr (erişim 16.10.2026).
  17. European Union Drugs Agency (EUDA). Methamphetamine drug profile. euda.europa.eu (erişim 16.10.2026).
  18. T.C. İçişleri Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Narkotik Suçlarla Mücadele Başkanlığı. Türkiye Uyuşturucu Raporu 2026: Eğilimler ve Gelişmeler. Ankara: EGM; 2026. narkotik.pol.tr (erişim 16.10.2026).
  19. National Institute on Drug Abuse (NIDA). Heroin. nida.nih.gov (erişim 16.10.2026).
  20. European Union Drugs Agency (EUDA). Fentanyl drug profile. euda.europa.eu (erişim 16.10.2026).
  21. Spigset O, Westin AA. Detection times of pregabalin in urine after illicit use: when should a positive specimen be considered a new intake? Ther Drug Monit. 2013;35(1):137-140. doi.org
  22. European Union Drugs Agency (EUDA). LSD drug profile. euda.europa.eu (erişim 16.10.2026).
  23. National Institute on Drug Abuse (NIDA). Psilocybin (Magic Mushrooms). nida.nih.gov (erişim 16.10.2026).
  24. National Institute on Drug Abuse (NIDA). Ketamine. nida.nih.gov (erişim 16.10.2026).
  25. United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC). What are NPS? Early Warning Advisory on New Psychoactive Substances. unodc.org (erişim 16.10.2026).
  26. Takakuwa KM, Schears RM. The emergency department care of the cannabis and synthetic cannabinoid patient: a narrative review. Int J Emerg Med. 2021;14:10. doi.org
  27. T.C. Sağlık Bakanlığı. ALO 191 Uyuşturucu ile Mücadele Danışma ve Destek Hattı Nedir? alo191.saglik.gov.tr (erişim 16.10.2026).
  28. T.C. Sağlık Bakanlığı. ALO 191 Uyuşturucu ile Mücadele Danışma ve Destek Hattı Nasıl Hizmetler Sunar? alo191.saglik.gov.tr (erişim 16.10.2026).
  29. Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM). Telefon ile Danışmanlık. yedam.org.tr (erişim 16.10.2026).
  30. Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM). Ana sayfa. yedam.org.tr (erişim 16.10.2026).
  31. T.C. Sağlık Bakanlığı, Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Alkol ve Madde Tedavi Merkezi (AMATEM). derincedh.saglik.gov.tr (erişim 16.10.2026).
  32. T.C. Sağlık Bakanlığı. Tedavi Merkezlerine Nasıl Müracaat Etmeliyim? alo191.saglik.gov.tr (erişim 16.10.2026).